ทัวร์เมเนเจอร์ทำอะไรบ้าง คนที่ทำให้ทัวร์รอดไปได้จนจบ

หกโมงเช้าในลานจอดรถของจุดพักริมทาง กลิ่นในรถตู้เริ่มเหมือนตะกร้าผ้า วงนอนกันหมด มีคนเดียวที่ตื่น มือหนึ่งถือโทรศัพท์ อีกมือถือกระดาษที่ปรินต์มา กำลังเถียงกับโรงแรมอย่างสุภาพเรื่องบัตรที่รูดไม่ผ่าน

คนนั้นคือทัวร์เมเนเจอร์ และถ้าอยากได้คำตอบสั้น ๆ ว่าทัวร์เมเนเจอร์ทำอะไร คำตอบคือ ซับความวุ่นวายเอาไว้ก่อนที่มันจะไปถึงคนที่ต้องขึ้นเวทีให้ดีตอนสามทุ่ม

เมื่อทำได้ดี งานนี้จะมองไม่เห็นเลย ไม่มีใครปรบมือให้การขนของเข้าที่ตรงเวลา แต่ถ้าพลาด ทัวร์จะเสียเงินเงียบ ๆ ไปสามสัปดาห์ กว่าจะมีคนสังเกตเห็นก็ตอนอยู่ในลานจอดรถที่เมืองเกนต์

ก่อนทัวร์จะเริ่ม ทัวร์เมเนเจอร์ทำอะไร

งานส่วนใหญ่เกิดขึ้นก่อนหน้าหลายสัปดาห์ ในขั้นตอนที่เรียกว่าการเตรียมล่วงหน้า ทัวร์เมเนเจอร์จะติดต่อทุกสถานที่และยืนยันเป็นลายลักษณ์อักษร ในเรื่องน่าเบื่อทั้งหมดที่มักทำให้คืนนั้นพังเพราะทุกคนคิดไปเองว่ารู้แล้ว

• •เวลาขนของเข้า ซาวด์เช็ก เปิดประตู และเวลาที่ต้องเลิก
• •แบ็กไลน์ ว่าสถานที่มีอะไร และเราต้องขนอะไรไปเอง
• •ที่จอดรถตู้ เพราะใบสั่งใจกลางเมืองใบเดียวกินกำไรของที่ระลึกทั้งคืน
• •โควตารายชื่อแขก อาหารเครื่องดื่ม และมีใครได้กินจริงไหม
• •ข้อตกลง ค่าตัวขั้นต่ำ การแบ่งรายได้หน้างาน เงินมัดจำ และใครจ่ายวงเปิด

ข้อสุดท้ายสำคัญกว่าทุกข้อข้างบน โปรโมเตอร์ที่ตกลงด้วยปากเปล่าเมื่อเดือนมีนาคม พอถึงเดือนกันยายนจะจำอีกแบบหนึ่ง การเตรียมล่วงหน้าคือวิธีเปลี่ยนบทสนทนาที่เป็นมิตรให้กลายเป็นเอกสาร

พอรถตู้ออกเดินทาง ทัวร์เมเนเจอร์ที่ดีจะมีตารางเส้นทาง งบต่อวัน และภาพที่ค่อนข้างแม่นว่าสามวันไหนในทริปนี้จะเจ็บ ถ้าคุณกำลังวางทัวร์เอง เรื่องการเรียงลำดับเราอธิบายไว้ครบในคู่มือวางแผนทัวร์ของวงดนตรี

ตารางประจำวันคือทั้งทัวร์ที่ย่อลงในกระดาษแผ่นเดียว

ทุกเช้าวงจะได้ตารางประจำวัน เมือง สถานที่ เวลาเดินทาง เวลาขนของ ซาวด์เช็ก มื้อเย็น เปิดประตู เวลาขึ้นเวที ที่อยู่โรงแรม และเบอร์ของทัวร์เมเนเจอร์ตัวใหญ่ ๆ อยู่บนสุด

ฟังดูเล็กน้อย แต่มันคือเอกสารที่มีประโยชน์ที่สุดในการทัวร์ เพราะมันตัดการตัดสินใจเล็ก ๆ สี่สิบเรื่องออกจากคนเหนื่อย ๆ ห้าคน มือกลองที่รู้แน่ชัดว่าซาวด์เช็กกี่โมงจะไปตรงเวลา มือกลองที่ต้องถามสามรอบจะไม่ไป

ที่เหลือของวันคืองานประสานงานแบบลงสนามจริง ตามโปรโมเตอร์เรื่องค่าตัว หาร้านขายยาให้นักร้องที่เสียงหาย นับของที่ระลึกตอนเข้าและนับอีกครั้งตอนออก เพราะของที่ระลึกมักเป็นตัวชี้ขาดระหว่างสัปดาห์ที่ได้กำไรกับสัปดาห์ที่แค่เท่าทุน

การเคลียร์เงินคือส่วนที่ตัดสินว่าทัวร์นี้ได้เงินหรือไม่

ตอนจบคืน ทัวร์เมเนเจอร์จะนั่งลงกับโปรโมเตอร์เพื่อเคลียร์ยอด จำนวนบัตร ค่าตัวที่ตกลงกันไว้ ค่าใช้จ่ายที่หัก เปอร์เซ็นต์ของสถานที่ และค่าคอมของที่ระลึกถ้าทางร้านเก็บ จากนั้นก็เงินสดหรือโอน พร้อมใบสรุปที่เซ็นชื่อ

ตรงนี้แหละที่ความไม่มีประสบการณ์ทำให้เสียเงิน ค่าใช้จ่ายที่ไม่มีใครพูดถึงตอนเตรียมล่วงหน้าโผล่ขึ้นมา ยอดนับกลายเป็นคลุมเครือ ส่วนแบ่งของที่ระลึกกลายเป็นยี่สิบห้าเปอร์เซ็นต์แทนที่จะเป็นสิบอย่างที่จำไว้ คนที่ผ่านการเคลียร์ยอดมาหลายร้อยครั้งจะจับได้หมดอย่างใจเย็น ใช้เวลาราวสิบห้านาที และไม่ทำให้กลายเป็นเรื่องทะเลาะที่คุณจะเสียใจตอนกลับมาเล่นที่เดิมในปีหน้า

ค่าตัวต่างกันมากตามระดับงาน ทัวร์เล็ก ๆ มักจ่ายเป็นรายวันบวกค่าใช้จ่าย พอขยับสูงขึ้นก็มักเป็นรายสัปดาห์หรือคิดเป็นเปอร์เซ็นต์ ไม่ว่าทางไหน พวกเขามักคุ้มค่าตัวจากความผิดพลาดที่ช่วยกันไว้ได้ ภาพรวมตัวเลขของทั้งทริปอ่านต่อได้ในบทความเรื่องเศรษฐศาสตร์ของการออกทัวร์

การดูแลคนคือทักษะจริง ๆ

นี่คือส่วนที่ประกาศรับสมัครงานไม่เคยเขียน การออกทัวร์อัดผู้ใหญ่ห้าหกคนไว้ในรถตู้เป็นสัปดาห์ นอนไม่ดีและไม่มีพื้นที่ส่วนตัว ความหงุดหงิดเล็ก ๆ กลายเป็นเรื่องบาดหมางภายในสัปดาห์ที่สาม

ทัวร์เมเนเจอร์ที่ดีอ่านบรรยากาศเป็น รู้ว่าเมื่อไรควรกดดัน และเมื่อไรควรปล่อยให้มือกีตาร์อยู่คนเดียวสักยี่สิบนาที เขารับมือกับโปรโมเตอร์ กับซาวด์เอนจิเนียร์ที่อารมณ์ไม่ดี กับเพื่อนหวังดีที่อยากใส่ชื่อแปดคนในลิสต์ เป็นทั้งกันชน นักบัญชี พยาบาล และบางครั้งก็เป็นผู้ปกครอง

ลองถามคนที่ออกทัวร์จริงจังดู คำตอบเหมือนกันหมด วงแตกเพราะเรื่องดนตรีนั้นน้อยมาก ส่วนใหญ่แตกเพราะงานจัดการที่ไม่มีใครรับผิดชอบ

ลองงานนี้โดยไม่ต้องมีรถตู้

นี่คือเหตุผลหนึ่งที่เราออกแบบระบบทัวร์ใน Road to Headliner แบบที่เป็นอยู่ เวลาส่งวงออกไปเล่น คุณเลือกลำดับเมือง ขนาดสถานที่ วันพัก และงบประมาณ แล้วผลลัพธ์จะกลับมาเป็นจำนวนคนดู ความเหนื่อยล้า และเงินที่คุณต้องยอมรับ ถ้าอัดตารางแน่นเกินไป นักดนตรีของคุณจะกลับบ้านแบบหมดแรง โดยที่ฐานแฟนแทบไม่ขยับ คู่มือการแสดงและการออกทัวร์ อธิบายว่าเส้นทางและการพักฟื้นทำงานอย่างไรจริง ๆ

แน่นอนว่ามันเป็นเกม ไม่มีใครต้องออกไปหาร้านขายยาตอนเที่ยงคืน แต่รูปแบบของการตัดสินใจนั้นตรงไปตรงมา และทำให้เข้าใจเร็วมากว่าทำไมคนที่ถือแผ่นรองเขียนถึงคุ้มค่าจ้างรายวัน

แล้วสรุปว่าทัวร์เมเนเจอร์ทำอะไร ก็ทุกอย่างที่ทำให้นักดนตรีสี่คนเดินขึ้นเวทีโดยไม่ต้องคิดถึงอะไรเลยนอกจากเพลง มันคืองานที่ดูไม่หรูที่สุดในวงการดนตรีสด และเป็นหนึ่งในงานที่ชี้ขาดที่สุด

ถ้าอยากลองคุมทั้งหมดด้วยตัวเอง คุณเริ่มวงได้ฟรีในเบราว์เซอร์ และจัดทัวร์แรกเสร็จได้ในไม่กี่นาที ไม่ต้องมีรถตู้